το έγκλημα ως κλάδος παραγωγής

Ας αφήσομε τώρα τον Marx να μας μιλήσει για την "ωφελιμότητα" του εγκλήματος κι ας στρέψομε την προσοχή μας σ'αυτήν την ιδιαίτερη υπεροχή της ποσότητας απέναντι στην ποιότητα που ενέχεται σε κάθε μορφή εκτροπής απ' τους κανόνες του δικαίου στις σύγχρονες κοινωνίες: "Ο φιλόσοφος παράγει ιδέες, ο ποιητής ποιήματα, ο πάστορας κηρύγματα και ου το καθ' εξής.Ο εγκληματίας παράγει εγκλήματα. Αν προσέξομε καλύτερα πώς σχετίζεται αυτός ο τελευταίος κλάδος παραγωγής με το κοινωνικό σύνολο, θ' απαλλαγούμε από πολλές προκαταλήψεις. Ο εγκληματίας δεν παράγει μόνο εγκλήματα, αλλά και το ποινικό δίκαιο και τον καθηγητή που διδάσκει ποινικό δίκαιο και, συνάμα, το αναπόφευκτο σύγγραμα με το οποίο ο ίδιος καθηγητής ρίχνει στη γενική αγορά τις παραδόσεις του εν είδει "εμπορέυματος", Έτσι πολλαπλασιάζεται ο εθνικός πλούτος".

Απόσπασμα απ' το βιβλίο Νοσταλγία,το είναι κ πέρα απ' αυτό τίποτα άλλο της Λίζυς Λασσιθιωτάκη.

Like a rolling stone

"I try to protect what i keep inside"-Tracy Chapman
Όλα ξεκίνησαν ένα πρωί που κατηφόριζα την Πατησίων.Αν θυμάμαι καλά ήταν η εποχή που τα παιδιά-μαζί τους κι εγώ από κείνη την μέρα- είχαν υπογράψει συμβόλαιο για πρόωρη ενηλικίωση και δεν υπήρχε κανείς πια να διδάξει την αθωότητα.
Είδα έναν άντρα, γύρω στα 40, στο πεζοδρόμιο έξω απ 'τον ηλεκτρικό.Έπαιζε κιθάρα και στη θήκη της υπήρχε μόνο ένα τσιγάρο.Μου θύμισε τον "κλόουν" του Boll.Ίσως να περίμενε κι αυτός κάποια Μαρία και κατέληξε εκεί έχοντας φάει χαστούκι απ' όλους τους "καλούς χριστιανούς" του κοινωνικού του περίγυρου-κι έτσι του έριξα το πρώτο "γκρόσχεν".Παρακάτω τον ξαναείδα και μετά πάλι και πάλι σε κάθε στροφή.Δεν ήταν ο ίδιος εμφανισιακά.Είχε όμως την ίδια θλίψη στα μάτια.Ναι,έκανα το λάθος και τον κοίταξα στα μάτια!
Τον έβλεπα σε κάθε δρόμο της Αθήνας,κάθε μέρα.Αν πας στο κέντρο θα τον δεις.
Από τότε άρχισα να έχω περίεργη συμπεριφορά.Προσπάθησα να την περιγράψω μια μέρα στους φίλους μου.Το έκανα όσο πιο παραστατικά μπορούσα.Φόρεσα τα καλά μου ,βάφτηκα και τους είπα "Κοιτάξτε".Μετά μουτζούρωσα τις βαφές στο πρόσωπο, έσκισα τα ρούχα, ανακάτεψα τα μαλλιά μου,στάθηκα μπροστά τους και είπα:"Καπως έτσι είναι".
Η αλήθεια είναι ότι είχα σκουλίκια μέσα μουΦανερώθηκαν εκείνη τη μέρα στη Πατησίων.Δε ξέρω πώς μπήκαν.Τα ένιωθα να κινούνται.
Λειτουργούσαν ανάλογα με της εποχές.Το χειμώνα τα έπιανε αμόκ και το καλοκαίρι ηρεμούσαν κάπως, Όταν περνούσα απ' την Πατησίων όπως εκείνη τη μέρα σέρνονταν ώς τα μαγουλά μου και τα έκαναν να κοκκινίζουν.
Προσπάθησα να σκεφτώ τι λάθος έκανα.Τι λάθος θα μπορούσα να είχα κάνει;Κάθε μέρα πήγαινα απ' το σπίτι στι δουλειά κι απ' τη δουλειά στο σπίτι.Εξυπηρετούσα τέλεια το σύστημα, δεν είχα χρόνο ούτε να ερωτευθώ.
Ο θάνατος για μένα,τότε, ήταν να ακολουθεί κάποιος πιστά το ρολόι.Να πάψει να ονειρέυεται.Ήμουν , λοιπόν ένα βήμα πρίν το θάνατο κι έτσι αφού μπορούσα ακόμα να σκέφτομαι αποφάσισα να τινάξω τα μυαλά μου στον αέρα-για να μη πεθάνω.
Πριν καλά-καλά τ'αποφασίσωσύρθηκαν μέχρι την καρδιά μου, το μόνο που μου είχε μείνει για να ονειρέυομαι.Ήταν τότε που λόγω δουλειάς δεν είχα χρόνο να ασχολούμαι μαζί τους.Βασικά είχαν πάψει να μ' ενοχλούν,τα είχα συνηθισει.
Εκείνη τη μέρα, αφού έφαγαν και το τελευταίο ίχνος ανθρωπιάς έφυγαν.Είχα ξεχάσει την ιδέα της αυτοκτονίας.Ήμουν πλέον ένας νεκρός άνθρωπος.
Τώρα, στη μεταθανάτια ζωή μου,κάθε πρωί που βγαίνω απ' τον ηλεκτρικό αποφέυγω να κοιτάζω,κάνω πως δεν ξέρω και μέσα μου δεν κατοικεί τίποτα πια-ούτε καν σκουλίκια.

"Το παρατηρήσιμο βρίσκεται εδώ παντού. Μάλλον ο παρατηρητής είναι εκείνος που φαίνεται να μη βρίσκεται πουθενά."(Κ.Καστοριάδης)

Οπωσδήποτε παράθυρο

"Έ το λοιπόν για μένα το πιο εκπληκτικό, πιο επιβλητικό, πιο μυστηριακό και πιο μεγάλο, είν'ένας άνθρωπος που τον μποδίζουν να βαδίζει,είναι ένας άνθρωπος που τον αλυσοδένουνε."
Ναζίμ Χικμέτ


Η αλήθεια του καθένα είναι υποκειμενική. Ικανή συνθήκη για να μπορούν τα λόγια να πείσουν είναι η παρουσία κοινών βιωμάτων. Μας ενδιαφέρει ,όμως , τουλάχιστον τα λόγια να αποτελούν ερέθισμα σκέψεων. Διανύουμε μια εποχή που οι κοινωνικές σχέσεις καθορίζονται από τα πρότυπα του κοινωνικού συστήματος. Η κοινωνία ,λοιπόν, εκτός από δέκτης είναι και πομπός .Ένα εργοστάσιο συμπεριφορών όπου συνήθειες, αξίες, πρότυπα σκέψης μεταφέρονται απ τον έναν στον άλλον και διασπούν τους ανθρώπους σε κατηγορίες .
Και πάντοτε ο αντίποδας του «κανονικού» σε όποιο πεδίο και αν εκδηλώνεται γίνεται αντικείμενο καχυποψίας και τιμωρείται. Στο επίπεδο του κράτους τιμωρία είναι ο εγκλεισμός, η κοινωνική απομόνωση, οι φυλακές.
Φυλακές. Η πιο άμεση και υλική έκφραση της τιμωρίας απέναντι σε όσους αμφισβητούν τις αξίες αυτής της κοινωνίας. Φραχτες, σιδερένια κάγκελα .Τοίχοι χωρίς χρώματα,κανένας ήχος να διεγείρει τις αισθήσεις.
Η φυλακή είναι η βίαιη αντανάκλαση της κοινωνίας.Φτωχοί,χρεωμένοι,μικροπαραβάτες,τοξικομανείς,βιαστές, δολοφόνοι όλοι δημιουργήματα αυτής της κοινωνίας,της ίδιας κοινωνίας που δημιουργεί και τις φυλακές,για να θάψει πίσω από θωρακισμένους τοίχους τις ενοχές τις.
Ο υπερπληθυσμός(πάνω από 5 άτομα σε κελιά που είναι για 1),οι άθλιες έως ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής, η απουσία ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης είναι μερικά από τα παραδείγματα της άθλιας κατάστασης που επικρατεί στις φυλακές.
Αν κάποτε,πριν αιώνες η επιβολή της τιμωρίας είχε σαν στόχο το σώμα του κρατούμενου, οι σύγχρονες μέθοδοι "αναμόρφωσης" υποδεικνύουν τον εγκέφαλο και την "ψυχή" του.
Οι βασανιστές δεν αρκούνται σε μια φυλακή και χτίζουν και 2η και 3η.Μικρές φυλακές μέσα στη φυλακή χωρίς φως, χωρίς παράθυρο "για να στερούν απ' τις μέρες ακόμα και τη δυνατότητα να επαναλαμβάνονται...".
Στο όνομα της δικαιοσύνης απαξιώνεται και περιφρονείται η ίδια η ζωή με σκοπό την επαναφορά του ανθρώπου στην κανονικότητα.Έννοιες όπως υπερηφάνεια, αλληλεγγύη ,αξιοπρέπεια, αγωνιστικότητα αλλοιώνονται με σκοπό την επανένταξη.
Και η επανένταξη έχει το τίμημά της.Ένας πρώην κατάδικος δε μπορεί να πηγαίνει σε ορισμένα μέρη, δεν έχει δικαίωμα ψήφου, αλλά πληρώνει φόρους και τον επιστρατέυουν όταν γίνεται πόλεμος.Του αναγνωρίζουν ,δηλαδή το δικαίωμα "να πληρώνει και να πεθαίνει για την πατρίδα του"Ένας πρώην κατάδικος δε μπορεί να ξοφλήσει το χρέος του ακόμα κι αν τόχει πληρώσει.Θα είναι πάντα ένας "αποφυλακισμένος".
Η φυλακή είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας.Ο κόσμος είναι αυτός που είναι γιατί αυτή είναι η κοινωνία που τον συντηρεί.Δε χρειάζεται να είναι κάποιος καταπιεσμένος για να προβληματιστεί για την καταπίεση.Το θέμα των φυλακών είναι ένας πόλεμος.Κι όπως σε κάθε πόλεμο δεν υπάρχουν ουδέτερες ζώνες αυτή είναι μια πρόσκληση μάχης.
Όταν κλείνει η πόρτα του κελιού δε λύνεται το πρόβλημα της εγκληματικότητας, αντίθεται ο αριθμός των φυλακών αυξάνεται κατ'αντιστοιχία με τον αριθμό των σχολείων.

Η ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ

Μάλιστα Κυρία!
Πάει κι έρχεται, πάει κι έρχεται με χίλια
βήματα που δεν τον οδηγούνε πουθενά.
Σε κάποιον τσιμεντένιο κόσμο.
Και στο παράθυρο τα κάγκελα να τρίζουν,
από απελπισία.
Απάνθρωπο...στένό...χωρίς κανένα αύριο.
Μια χαραμάδα κάτω απ' την πόρτα
και του περνάνε το συσσίτιο.
Και σε μια κούπα το νερό να ξεδιψάει.
Μόνος του...,δίχως ήλιο.
Για να του κλέβουνε ακόμα και τη σκιά του.
Η άπιστη πάει,έφυγε.
Μη μείνει σκλάβα αυτού του νεκροζώντανου.
Πάει κι έρχεται...και θα πηγαινοέρχεται.
Μέχρι τη μέρα που νικημένος,λαβωμένο αγρίμι,
αφου αναστενάξει το στερνό παράπονό του,
θα πέσει καταγής και θα ψοφήσει.
Στο θάνατό του βρίσκοντας τη μόνη ελευθερία.
Σας βλέπω να δακρύζετε...!
Γιατι στεναχωριέστε;
Λέτε,"φτωχέ μου σκύλε!"
Και να το λάθος!
Είναι ένας άνθρωπος,Κυρία,
φυλακισμένος.
Είναι αυτός, που οι όμοιοί σας καταδίκασαν
στ' όνομα της ελευθερίας απονέμοντας δικαιοσύνη
Φλερύ-Μεροζί...
Μια μέρα του Σεμπτέμβρη του 1976 που ήμουν τόσο λίγος,ώστε δεν ήμουν
ούτε καν κανένας.
(Ζακ Μεσρίν)